Het onderhouden van aquariumplantjes

 

De afgelopen 4 jaar ben ik bezig om mijn aquarium er uit te laten zien, zoals een mooie Hollandse plantenbak er uit hoort te zien en dan wel met een eigen twist er aan. In die  4 jaren ben ik wel al e.e.a. tegengekomen en dat probeer ik nu op papier te zetten, zodat anderen ook van mijn (nog jonge) ervaring gebruik kunnen maken.

Ik ga proberen het artikel oppervlakkig te houden en niet teveel diepte aan 1 aspect te geven. Mochten er daardoor vragen ontstaan, dan kan je die altijd via de Facebookgroep van onze vereniging stellen of via e-mail.

Om je planten mooi te krijgen en te houden, verdienen je planten dan ook alle aandacht en is het een zaak om je aquarium goed in de gaten te houden. Hierdoor kan je aan het gedrag van de planten zien, of er iets ontbreekt, of er te weinig /teveel aan licht is, of er te weinig / teveel stroming is, etc.

Een aantal van die aandachtspunten zijn:

  • Teveel alg = te kort aan voedingstoffen en/of vuilstoffen (Zie EI-methode).
  • Gele en lichte toppen en bladeren = te weinig voedingstoffen.
  • Aquarium met veel licht = Meer plantenvoeding, CO2 toedienen.
  • Aquarium met weinig licht = Minder plantenvoeding, CO2 toedienen.
  • Aquarium met veel planten = Meer plantenvoeding, CO2 toedienen.
  • Aquarium met weinig planten = Minder plantenvoeding, CO2 toedienen.
  • Omhoog staande bladeren = Planten hebben voldoende licht gehad en gaan in de nacht stand.

 

Alleen het in de gaten houden van het gedrag van je planten, is niet voldoende. Evenals in de tuin of de plantjes op de vensterbank hebben de plantjes ook voeding, licht, schoonwater e.d. nodig. Een aantal van deze benodigdheden zijn:

  • Deze toevoeging dient bij voorkeur via een gasfles te gebeuren en kan op meerdere manieren in het aquarium worden gebracht. Bij kleinere aquaria volstaat prima met bijvoorbeeld Easylife easycarbo of bio-CO2.
  • Voldoende licht voor de soorten planten die je wilt hebben. In het aquarium heb je meerdere soorten planten, die allen een verschillende licht hoeveelheid benodigd hebben. Wil niet zeggen dat de plantjes het niet doen met te weinig licht, alleen dan zullen ze ander gedrag tonen dan met voldoende licht, denk hierbij aan de groei en eventueel kleur.
  • Schoon water. Schoon water is niet alleen nodig voor de bewoners, maar ook voor de plantjes. Wanneer je water vervuild is, is het voor de planten lastiger om de voedingsstoffen uit het water op te nemen en ook om voldoende licht te verkrijgen. Je dient je water dus goed te filteren en onderhouden, waterwissel.
  • Voeding voor de planten. Voeg vloeibare aquarium-plantenvoeding toe voor echte waterplanten en kleibolletjes bij de wortels van de moerasplanten. Om er voor te zorgen dat een mooi rood plantje ook mooi rood blijft, dien je er voor te zorgen dat deze voldoende licht krijgt en dat er voldoende ijzer aanwezig is. Dit kan door vloeibaar ijzer toevoeging of middels kleibolletje, maar dat is weer afhankelijk van het soort plantje.
  • Zorg ervoor dat je goede waterwaardes hebt, planten van toepassing zijn en hou daarbij ook rekening met de bewoners. Er is niet zoiets als algemene waardes, daar elk aquarium anders is ingericht en elk vissenbestand weer anders is samengesteld.

 

Hoe gaan we om met de pas aangeschafte plantjes uit de winkel:

  • Allereerst dien je de plantjes te ontdoen van al het verpakkingsmateriaal, inclusief het mandje waar ze in staan.
  • Vervolgens gaan we de wortels voorzichtig vrijmaken van al het glaswol. Dit doen we zeer voorzichtig, om zo min mogelijk beschadigingen aan de wortels te veroorzaken.
  • De plantjes voorzichtig afspoelen en controleren op ongewenste lifters, zoals slakjes of de eitjes hiervan.
  • Geknakte stelen en bladeren kunnen we het beste meteen weghalen, daar deze rotten. Met een beetje pech leiden ze tot  blauwalg.
  • Wanneer de planten enkel bestaan uit toppen zonder wortels, dan  moeten we de onderzijde van de bladstengels bladvrij maken.
    Het best tot twee knopen en dan drukken we de kale stengels in de bodem. Nu kan de plant nieuwe wortels maken. Verwijderen we de bladeren niet, dan drukken we deze mee in de bodem waar ze verrotten, met alle nare gevolgen van dien.
  • Planten en plantendelen stuk voor stuk planten. Van sommige soorten kan je eventueel twee stengels samen in de bodem drukken, maar dit is echt een absoluut maximum. Op deze manier de plant voor plant per in groepjes planten. Het is veel werk maar het levert het mooiste resultaat op.
  • Bij het planten dienen we er op te letten, dat in het begin de planten niet te dicht bijeen staan. Het licht moet tot op de bodem, tot bij de plantenvoet kunnen doordringen, om te voorkomen dat de plant aan de voet gaat rotten.
    Als de plant goed is aangeslagen (geworteld en gaat groeien) is het risico van rotten nauwelijks meer aanwezig. Slechts bij ziekte of gebreken zullen zich weer problemen gaan voordoen.
  • Als de plant uitlopers of nieuwe stengels gaat vormen, is het raadzaam de dunne stengels met kleine blaadjes, die duidelijk achterblijven bij de dikke, vlezige uitlopers, weg te nemen. Hierdoor zal de plant op den duur steeds voller en mooier worden. Dit  is vooral  het geval bij Rotala, Ammania e.d.

 

Nadat we de plantjes hebben geplant en ze zijn lekker aan het groeien, dien we ze te gaan onderhouden. Een belangrijk onderdeel van het onderhoud, is snoeien.

 

Snoeien van stengelplanten:

Heb je stengelplanten gekocht voor je aquarium?

  • Voeg deze niet zomaar toe, maar verwijder eerst het beugeltje dat rond de stengels zit en gooi die weg.
  • Vervolgens haal je alle stengeltjes van elkaar en knip je ongeveer 2cm van de onderkant af.
  • Daarna verwijder je de onderste blaadjes zodat je onderaan een blote stengel van ongeveer enkele centimeters hebt. Op die manier komen er geen blaadjes in het substraat terecht waardoor de stengel kan gaan rotten.
  • Vervolgens plant je de stengel schuin in het substraat tégen de stroomrichting in. Het plantje zal zich daarna rechtzetten en een soort van S-bocht maken, waardoor hij minder gemakkelijk loskomt. Plaats de stengeltjes niet te dicht op elkaar maar laat 1 à 2 vingers ruimte tussen.
  • Wordt het tijd om je stengelplanten te snoeien, haal ze dan uit het substraat (niet teveel substraat omwoelen om ammoniumpieken te vermijden!) en herhaal het bovenste. Je kunt ook gewoon de top afknippen, herplanten en het onderste gedeelte laten staan. Uit de oude stengel groeien dan twee nieuwe koppen.

 

Snoeien van bodembedekkers:

Bodembedekkers in het aquarium, bijvoorbeeld Hemianthus Callitrichoides of Glossostigma Elatinoides, zijn zeer populair maar vergen wel een speciale aanpak.

  • Om ze te planten haal je ze eerst uit het potje en verwijder je zoveel mogelijk glaswol.
  • Verdeel het hoopje in kleine stukjes en plant ze één voor één in de bodem. Op die manier zal het plantje zich sneller verspreiden dan wanneer het hele hoopje op één plek wordt geplant. Schep de blaadjes die losgekomen zijn en rond drijven weg met een visnet.
  • Snoei bodembedekkers regelmatig bij, anders durft het onderste laagje wel eens te rotten en begint het matje te lossen.
  • Het snoeien gaat het gemakkelijkst met een krom schaartje. Knip het bovenste laagje weg zodat de onderkant bloot komt te staan. Overdrijf niet, het is niet de bedoeling dat je enkel nog de worteltjes ziet.

 

Snoeien van wortelplanten:

Deze planten (bijvoorbeeld Anubias) hebben vaak een wortelstok (rizoom) met daaraan heel veel kleine worteltjes. Het zijn dan ook planten die hun voeding voornamelijk via de wortels opnemen.

  • Verwijder zoveel mogelijk glaswol en knip een paar centimeter wortel af. Dit vergemakkelijkt het planten en moedigt het plantje aan om nieuwe wortels aan te maken.
  • Plant de wortelstok NIET in het substraat want dan sterft de plant af, enkel de wortels mogen in het substraat zitten.
  • Wil je Anubias of een andere wortelplant snoeien, dan knip je gewoon het blad weg vanaf de rizoom. Je kunt de wortelstok ook in 2 of meer delen breken om meer blaadjes te krijgen.

 

Hoe planten te snoeien?

Als je planten lekker aan het groeien zijn, dan dienen deze zo nu en dan gesnoeid te worden. Maar hoe dien je je planten nu te snoeien? Het snoeien van je plant, hangt uiteraard af van o.a. welke soort plant het is.

In onderstaande tabel vindt je de uitleg per soort (voorbeeld) plant:

Type plant Bijvoorbeeld Hoe te snoeien?
Steel plant Hygrophila,

Alternanthera,

Nesaea

Knip de onderkant van de planten af en plaats de bovenkant terug in de grond. De onderkant kan eventueel gebruikt worden voor nieuwe uitlopers.
Steel plant Cabomba,

Egeria

Knip de bovenkant af en plant die. De onderkant kan je laten staan
Bolplant Aponogeton,

Nymphaea

Grote bladeren die gaan drijven afknippen om de plant compact te houden.
Rizoom (wortelstok) Anubias,

Microsorum

Verkleinen en delen door de wortelstok door te knippen
Rozet plant Echinodorus Verwijder hele bladeren om te snoeien. Scheuten kunnen losgeknipt worden en herplant.
Rozetplant Cryptocoryne Verwijder hele bladeren of planten om te snoeien.
Bodembedekkers Glossostigma, Hemianthus Knip deze planten met een schaar horizontaal, dus zoals een gazon.
Uitlopers Vallisneria,

Lilaeopsis

Verwijder hele bladeren vanaf de buitenkant. Scheuten kunnen losgeknipt worden en herplant.
Drijf planten Salvinia,

Ceratophyllum

Verwijder een deel van het oppervlak.
Mossen Riccia, Monosolenium Verklein door een schaar te gebruiken.

 

Wat mist mijn plant?

Om je planten te analyseren op voedingstekorten moet je op een aantal zaken letten. Dit is een goede methode om jouw aquariumplanten gezond te houden en dus een mooi draaiend aquarium.

Deze methode gaat, helaas, niet op voor alle manieren van het houden van een plantenbak, maar veelal alleen voor een plantenbak met voldoende licht en CO2 bemesting. Door het licht en de CO2 groeien planten namelijk heel snel en een tekort kan direct worden opgemerkt.  Het is dus vooral belangrijk om de snelst groeiende planten goed in de gaten te houden, omdat het bij traag groeiende planten tot  2 weken kan duren voordat je een tekort ziet. Een Hygrophilia kan binnen 1 tot 2 dagen al tekorten vertonen.

Onderstaande tabel geeft een groot aantal aspecten weer, die je kunnen helpen bij het lezen van je planten.

Omschrijving Element Wat?
Oud blad kleurt gelig/rood KNO3 (nitraat) tekort
Blad laat los en kleine gaatjes in het blad KH2PO4 (fosfaat) tekort
Gelige vlekken op oud blad, terwijl nerf groen blijft MgSO4 (magnesium) tekort
Gelige gebieden op oud blad en gelige randen op nieuwe blad. Blad sterft af. K2SO4 (sulfaat) tekort
Gelige randen op nieuw blad, schade (vervormingen) / sterfte van nieuwe groei Ca (calcium) tekort
Zwart/bruin blad, plant gaat dood KH2PO4 (fosfaat) overschot
Nieuw blad kleurt geel S (sulfur) tekort
Gelige blad, vanaf de punt van het blad waarna het blad transparant zal worden. Nerven blijven “groen” Fe2 (ijzer) tekort
Gelige vlekken tussen de nerven, start bij rand en punt van het blad Zn (zinc) tekort
Dood gelig blad tussen de nerven M (mangaan) tekort
Dode bladpunten en vlekkerige randen Cu (koper) tekort
Nieuwe uitgroei sterft B (borium) tekort
Gele vlekken tussen bladnerf en bruine gebieden tegen de bladrand Mo (molybdeen) tekort
Plant blijft klein, weinig tot geen groei, witte neerslag (calcium) op bladeren CO2 (koolstofdioxide) tekort
Vissen happen naar lucht CO2 (koolstofdioxide) overschot
Slome vissen gecombineerd met geen plant groei O2 (zuurstof) tekort
Plant stopt met groeien / zwarte wortels Substraat vervangen

 

Het bovenstaande artikel is vooral geschreven op basis van eigen ervaring en enkele bronnen op het internet.

Indien jullie aanvullingen, verbeteringen, vragen of een totaal andere manier van planten onderhouden hebben, zie ik jullie reactie via e-mail graag tegemoet en kunnen we van dit artikel een levend document maken, zodat iedereen hier gebruik van kan maken.

 

M.v.g.

 

Ronald Verschuren

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *